İran protestolarında sokağa çıkanlar “Tanrı düşmanı” kabul edilerek idam edilecek, güvenlik güçleriyle şiddetli çatışmalar sürüyor

T24 Dış Haberler

İran’da protestocular, hükümetin sert müdahalesine karşın cumartesi gecesi de sokaklara çıkmaya devam etti. Son üç günde güvenlik güçlerinin müdahalesi sonucu yüzlerce kişinin öldüğü ve yaralandığı bildirildi.

BBC tarafından doğrulanan görüntüler ve görgü şahitlerinin aktardıkları, devletin protestolara karşı şiddeti artırdığını ortaya koydu. İran Başsavcısı, protestolara katılanların “Tanrı’ya düşman” sayılacağını ve bunun idam cezası gerektirdiğini açıkladı.

ABD Başkanı Donald Trump, İran idaresinin “insanları öldürmeye başlaması” halinde ülkesinin “çok sert karşılık vereceğini” söylemiş, buna karşılık İran Meclis Başkanı, ABD’nin saldırması durumunda İsrail ve bölgedeki ABD üslerinin maksat olacağını açıklamıştı.

Protestolar ülke geneline yayıldı

Gösteriler, artan enflasyon ve hayat pahalılığı nedeniyle başlamış, kısa müddette İran’ın tüm eyaletlerinde, 100’den fazla kent ve kasabaya yayılmıştı. Protestocular artık direkt dini önder Ayetullah Ali Hamaney idaresinin sona ermesini talep ediyor.

Ölü ve yaralı sayısı artıyor

BBC kaynakları ve ABD merkezli Human Rights Activists in Iran (HRANA), ortalarında güvenlik vazifelilerinin de bulunduğu 100’den fazla kişinin hayatını kaybettiğini bildirdi. Hastanelerin yaralı ve ölülerle dolup taştığı, birtakım morglarda yer kalmadığı aktarıldı.

Rasht kentindeki bir hastaneye tek bir gecede 70 cansız vücut getirildiği doğrulandı. Tahran’daki bir sıhhat çalışanı, birçok gencin başından yahut kalbinden vurularak hastaneye ulaşamadan hayatını kaybettiğini söyledi.

2 bin 500’den fazla kişi tutuklandı

Polis yetkilileri, protestolarda “kilit isimlerin” gözaltına alındığını ve ölümlerin bir kısmından “örgütlü grupları” sorumlu tuttuklarını öne sürdü. Fakat bu tezlere dair somut delil sunulmadı. İnsan hakları kümelerine nazaran şimdiye kadar 2 bin 500’den fazla kişi tutuklandı.

İran’da internet büyük ölçüde kesildi. Hem global internete hem de ülke içi ağlara erişim önemli biçimde sınırlandı. Uzmanlara nazaran bu kesintinin 2022’deki protestolardan bile daha katı olduğu vurgulanıyor. Uydu interneti Starlink’in kullanılabildiği lakin bunun da riskli olduğu belirtiliyor.

Uluslararası tepkiler

Amnesty International, güvenlik güçlerinin protestoculara karşı ölümcül güç kullandığına dair “son derece tasa verici” raporlar aldıklarını açıkladı. İngiltere Dışişleri Bakanı Yvette Cooper, İran halkının şiddet tehdidi olmadan görüşlerini tabir edebilmesi gerektiğini söyledi.

2022 protestolarını hatırlattı

Mevcut protestolar, 2022’de gözaltında hayatını kaybeden Mahsa Amini sonrası başlayan şovlardan bu yana en yaygın protestolar olarak görülüyor. O periyotta insan hakları örgütlerine nazaran 550’den fazla kişi öldürülmüş, 20 binden fazla kişi gözaltına alınmıştı.