“Arkadaşlarımın hepsi benim üzere. Hepimizin protestolarda öldürülen bir tanıdığı var.”
29 yaşındaki Tahranlı Perisa için, İran’da bu ayın başlarında güvenlik güçlerinin baskısı, daha evvel şahit olduklarına hiç benzemiyordu.
Perisa, “Daha evvelki en yaygın protestolarda, tanıdığım tek bir kişinin bile öldürüldüğünü görmedim” diyor.
Kötüleşen ekonomik şartlar nedeniyle 28 Aralık’ta başşehir Tahran’da başlayan protestolar, İran İslam Cumhuriyeti’nin tarihindeki en ölümcül hükümet zıddı ayaklanmalardan birine dönüştü.
Perisa protestolarda tanıdığı en az 13 kişinin öldürüldüğünü söylüyor.
Bir insan hakları örgütünün teyit edilen meyyit sayısının 6 bini geçtiğini bildirmesinin akabinde, internetin neredeyse büsbütün kesilmesine karşın son günlerde BBC ile tamas kurabilen birkaç genç İranlı, ferdî kayıplarını anlattı.
Parisa, tanıdığı 26 yaşındaki bir bayanın, 8 Ocak Perşembe ve 9 Ocak Cuma günleri ülke genelinde protestoların artması ve yetkililerin protestoları bastırmak için ölümcül güç kullanması sonucu “sokakta kurşun yağmuruna tutularak” öldürüldüğünü söyledi.
Kendisinin de perşembe günü Tahran’ın kuzeyinde düzenlenen protestolara katıldığını ve bunların barışçıl olduğunu ısrarla vurguladı:
“Kimse şiddete başvurmadı ve kimse güvenlik güçleriyle çatışmadı. Lakin cuma gecesi yeniden de kalabalığa ateş açtılar. Çatışmaların yaşandığı mahallelerde barut ve mermi kokusu her yeri sarmıştı.”
“Daha evvel hiç protestolara bu kadar kalabalık bir iştirak görmemiştim. Tekrar daha evvel hiç, güvenlik güçlerinin bu kadar çok cinayet işlediğine ve şiddet uyguladığına şahit olmamıştım.
“Perşembe günü [8 Ocak] işlenen cinayetlere ve Cuma günü daha fazla cinayet tehdidine karşın, beşerler sokağa çıktı zira birçoğu artık dayanamıyordu ve kaybedecek hiçbir şeyleri kalmamıştı.”
Mehdi, çok sayıda protestocunun güvenlik güçlerince öldürülmesine yakından şahit olduğunu anlattı:
“Gözlerimin önünde genç bir adamın iki gerçek mermiyle öldürüldüğünü gördüm.
“Motosikletliler genç bir adamı av tüfeğiyle yüzünden vurdular. Adam yere düştü ve bir daha ayağa kalkamadı.”
ABD merkezli İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), İran’da ayaklanmaların başlamasından bu yana en az 6 bin 159 kişinin öldürüldüğünü doğruladığını, bunların ortasında 5 bin 804 protestocu, 92 çocuk ve hükümetle kontaklı 214 kişinin bulunduğunu açıkladı.
Ayrıca bildirilen 17 bin mevt hadisesi da soruşturuluyor.
Norveç merkezli İran İnsan Hakları (IHR) isimli bir diğer küme ise sonuncu meyyit sayısının 25 bini aşabileceği uyarısı yaptı.
İranlı yetkililer geçen hafta 3 bin 100’den fazla kişinin öldüğünü fakat bunların birçoklarının “isyancılar” tarafından hücuma uğrayan güvenlik işçisi yahut siviller olduğunu savunmuştu.
BBC de dahil olmak üzere birçok milletlerarası haber kuruluşunun İran içinden yayın yapması yasak.
Ancak güvenlik güçlerinin kalabalığa gerçek mermiyle ateş ettiğini gösteren görüntüler BBC tarafından teyit edildi.
Yine başşehir Tahran’dan 27 yaşındaki Sahar, öldürülen yedi kişiyi tanıdığını söylüyor.
Sahar, güvenlik güçlerinin 8 Ocak’taki olaylara sert reaksiyon vermesinin akabinde gerginliğin nasıl süratle arttığını anlatıyor.
O akşamki protesto sırasında, göz yaşartıcı gaz atılmasının akabinde Sahar ve arkadaşları yakındaki bir konuta sığınmış:
“Arkadaşım neler olup bittiğini görmek için pencereden başını uzattı ve onu boynundan vurdular.”
Sahar’ın aktardığına nazaran, bir öteki arkadaşı da yaralandı ve gözaltına alınma endişesiyle hastaneye gitmekten kaçındığı için daha sonra kan kaybından öldü.
Sahar, üçüncü bir arkadaşının da İhtilal Muhafızları tarafından gözaltında tutulurken öldüğünü söylüyor:
“Ailesine İhtilal Muhafızları istihbarat ofisine gelmelerini söylediler. Birkaç gün sonra arayıp, ‘Gelin ve cesedi alın’ dediler.”
Sahar, 9 Ocak’ta üniformalı güvenlik vazifelileri tarafından açıkça ve “acımasızca” gerçek mermilerle ateş açıldığına şahit olduğunu söylüyor, “İnsanlara lazer tutuyorlardı ve halk da saklanmamız için otoparkın kapılarını açıyordu” diyor.
İletişim kesintisi travmayı daha da ağırlaştırdı.
Sahar, “Şu anda hiç haber yok” diyor ve ekliyor:
“İnternet yahut telefon sınırları olmadığı için kimin başına ne geldiğini bilmiyorduk. Biraz haber alabilmek için bile zar sıkıntı telefon görüşmesi yapabiliyorduk.”
27 yaşındaki Parham da, Tahran’da güvenlik güçlerinin bilhassa protestocuların yüzlerini ve gözlerini amaç aldığını anlatıyor.
Arkadaşlarından 23 yaşındaki Sina, 9 Ocak’ta alnından ve gözünden vurulmuş.
Parham, “Onu hastaneye götürdük lakin doktor bize sadece reçete verebildi ve mümkün olan en kısa müddette ayrılmamızı söyledi” diyor.
Göz hastanesine daima olarak yaralı protestocuların getirildiğini de anlatıyor Parham. “Her 10 dakikada bir, vurulmuş diğer birini getiriyorlarmış üzereydi.”
Parham’ın aktardığına nazaran, hastanenin kafeteryasında çalışan bir kişi “tek bir vardiyada gözlerinden yaralanmış 70 kişinin hastaneye geldiğini gördüğünü” söyledi.
Gözünün ardında ve alnında hala yara izleri olan Sina, birinci hastanede kimlik numaralarını vermek zorunda kalacakları için tutuklanmaktan korktuklarını ve bu yüzden özel bir göz hastanesine gittiklerini belirtti.
Sina, göz hastanesinde başkalarına kıyasla “şanslı” olduğunu zira gördüğü öbür bireylerin “yüzlerinin her yerinde ve her iki gözlerinde” yara izleri olduğunu söyledi.
BBC, Sina’nın ismine düzenlenmiş ve “gözünün ardında 5 mm’lik metalik bir yabancı cisim” bulunduğunu belirten bir tıbbi evrak gördü.
BBC ayrıyeten, tabancadan açılan ateşle yaralanan öteki birtakım protestocuların tıbbi kayıtlarını da alıp, doğruluğunu teyit etti.
İran başkanları, olayları “ABD’nin teşvik ettiği ayaklanmalar” olarak nitelendirdi.
Protestocular ve aksiyoncular ayrıyeten yetkililerin öldürülenlerin cesetlerini ailelerine teslim etmeyi reddettiği hadiseler da olduğunu söylüyor.
Mehdi, arkadaşının kuzeninin öldürüldüğünü ve yetkililerin aileye cenazeyi almak için yüklü bir ölçü para ödemelerini ya da kayıtlara güvenlik güçleri mensubu olarak geçmesine razı olmalarını istediğini belirtti.
“Dediler ki, ‘Ya cesedi aileye teslim etmemiz için 1 milyar toman (7 bin dolardan fazla) ödeyin, ya da onun Besic üyesi olduğunu ve kamu güvenliği için şehit düştüğünü söyleyin.'”
İsfahanlı 38 yaşındaki Navid de akrabaları öldürülen iki yakın arkadaşının da emsal bir seçimle karşı karşıya kaldığını anlattı:
“Arkadaşlarımın bana söylediklerine nazaran ‘Ya birkaç bin dolar ödeyeceksiniz ya da size Besic kartı çıkaralım ki güvenlik güçlerinin ölüleri ortasında sayılsınlar’ diyorlar.”
İnsan hakları kuruluşları, bu uygulamayla hem protestocuların ailelerinin cezalandırılmasının hem de gerçek vefat sayısının gizlenmesinin amaçladığını söylüyor.
Kaynak: T24
Bir yanıt bırakın