NATO Genel Sekreteri Mark Rutte‘nin, Avrupa’nın kendini ABD olmadan savunulabileceğini düşünenlere, “Hayal görmeye devam edin” demesi kıtada tartışma yarattı.
Mark Rutte, savunma alanında Amerikalılar ve Avrupalılar ortasında yük paylaşımı yapılması gerektiğini savunuyor.
Rutte, Avrupa ülkelerinin kendi güvenlikleri için daha fazla sorumluluk almasından yana ancak bunun NATO bünyesinde yapılmasını istiyor.
Avrupa Birliği’nde (AB) başını Fransa’nın çektiği bir küme ülke ve siyasetçi ise stratejik otonomi kapsamında Avrupa’nın kendi ordusuna sahip olması gerektiği görüşünde.
Bu görüş bilhassa Rusya’nın 2022’de Ukrayna’ya saldırması ve ABD Başkanı Donald Trump’ın Avrupa’ya yönelik çıkışları sonrası daha yüksek sesle lisana getiriliyor.
Mark Rutte, 26 Ocak’ta Avrupa Parlamentosu’nun (AP) Güvenlik ve Savunma Komitesi ile Dış Münasebetler Komitesi’nin ortak oturumunda parlamenterlerin sorularını yanıtladı.
Rutte, “Burada birileri Avrupa Birliği’nin yahut Avrupa’nın bir bütün olarak ABD olmadan kendini savunabileceğini düşünüyorsa hayal kurmaya devam etsin. Bunu başaramazsınız” dedi.
Rutte bu noktada Avrupa’nın tek başına hareket etmesi için yüzde 5 savunma harcamasının kâfi olmayacağını, bu oranın yüzde 10’a yükseltilmesi gerekeceğini, mükerrerlik oluşacağını, milyarlarca Euro meblağında maliyetle karşı karşıya kalınacağını ve ABD’nin nükleer şemsiyesinin kaybedilebileceğini vurguladı.
İlk reaksiyonlar Fransa’dan geldi
Bu sözleri sonrası Rutte’ye reaksiyon gösteren birinci isimlerden biri Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noel Barrot oldu.
Barrot, toplumsal medya aracılığıyla paylaştığı bildirisinde, “Avrupalılar kendi güvenliklerini üstlenebilir ve üstlenmelidir. ABD bile bunu kabul etmektedir. Bu, NATO’nun Avrupa ayağıdır” sözlerini kullandı.
Rutte, “Avrupa ayağı” kavramı için “Bana nazaran biraz içi boş bir ifade” demişti.
Fransa Savunma Bakanı Catherine Vautrin ise “Bugün gördüğümüz şey, NATO’nun Avrupa ayağının gerekliliği” dedi.
AP’nin Fransız üyelerinden Nathalie Oiseau ise Avrupa’nın ABD’siz yapamayacağına karar veremeyeceğini savundu.
Oiseau, “Bu utanç verici bir andı. Rutte, Avrupalılara kaba davranmanın Trump’ı mutlu edeceğini düşünüyor. Trump partizanlarına muhtaçlığımız yok. NATO, ABD ve Avrupa’nın eforları ortasında tekrar istikrar kurmalıdır” dedi.
Finlandiya Cumhurbaşkanı Stubb, Davos’ta, “Avrupa kendini savunabilir mi? Yanıtım kesin olarak evet” demişti.
Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb’ın Davos’taki Dünya Ekonomik Forumu’nda katıldığı bir oturumda bu mevzuda yaptığı açıklamalar da dikkat cazipti.
Stubb forumdaki konuşmasında, “Avrupa kendini savunabilir mi? Yanıtım kesin olarak evet” demişti.
ABD’nin 23 Ocak’ta yayımladığı Ulusal Savunma Stratejisi’ndeki vurgular da Avrupa’nın öne çıkması gerektiğini takviyeler nitelikte.
Belgede, Avrupa’nın ekonomik ve askeri açıdan kendini savunma kapasitesine sahip olduğu vurgulanıyor.
Bunun yanı sıra, Avrupalıların, “Avrupa’nın konvansiyonel savunmasında birincil sorumluluğu üstlenmek için güçlü bir konumda” oldukları belirtiliyor.
NATO Genel Sektreteri Mark Rutte’nin son açıklamalarına ise niyet kuruluşlarından da kimi yansılar geldi.
ETH Zurich bünyesindeki Güvenlik Çalışmaları Merkezi’nin kıdemli araştırmacısı Gesine Weber, Rutte’nin açıklamalarını toplumsal medyada şöyle yorumladı:
“Rutte’nin, ABD’nin Avrupa’yı savunmaya istekli ve bu hususta sağlam bir ortak olduğu hayallerini bırakması gerektiğini söylemek isterim. Benim tahlilime nazaran Avrupalılar bunu hayal etmiyorlar, diğer seçenek olmadığı için bunu nasıl gerçeğe dönüştürebileceklerini değerlendiriyorlar.”
Stratejik ve Memleketler arası Çalışmalar Merkezi Avrupa, Rusya ve Avrasya Program Yöneticisi Max Bergmann da toplumsal medyadaki bildirisinde, “Avrupa, odaklanmış ve kararlı olursa Rusya’yı mutlaka caydırabilir ve kendini savunabilir” dedi
ABD olmazsa olmaz mı?
Bir yandan Rus tehdidi başka yandan Trump’ın çıkışları savunma alanında AB’yi vites artırmaya mecbur bıraktı.
Teknik olarak AB’nin muhakkak bir evrede kendini bağımsız biçimde savunabileceğini düşünenlerin sayısında artış var.
Bununla birlikte bu tablonun oluşması için yolun uzun olduğu değerlendirmeleri öne çıkıyor.
Her şeyden evvel AB üyeleri ortasında NATO’dan başka bir güç oluşturulması fikrine sıcak bakanların sayısı çoğunlukta değil.
Mevcut durumda Avrupa savunma ve güvenlik mimarisinin pek çok açıdan ABD’nin takviyesine muhtaçlığı var.
Gerek NATO gerekse AB yetkililerinin birden fazla, AB’nin, Amerikan takviyesi olmaksızın savunma sağlama gayretinin kara, deniz ve havada çok değerli boşlukların doldurulmasını gerektireceği konusunda hemfikir.
ABD’nin olmadığı bir kara savunması için AB’nin 100 binden fazla askeri daima hazır tutması gerekiyor.
Olası bir atak halinde bu sayının katlanması kaçınılmaz görülüyor.
ABD’nin deniz ve kara ögeleri aracılığıyla sağladığı füze savunması da bölgesel savunmada çok kıymetli bir role sahip.
Amerikan deniz ögelerinden mahrum bir ortamda AB’nin Kuzey Atlantik ve Akdeniz’de caydırıcılık sağlamasının pek kolay olmayacağı yorumlarına da sıkça rastlanıyor.
Hava ögeleri alanında da ABD’nin takviyesi şu basamakta olmazsa olmaz nitelikte.
ABD’nin takviyesi çekmesi halinde Avrupa ülkelerinin hava kuvvetlerine bağlı kimi savaş uçaklarının uçmasının mümkün olmayacağı sır değil.
NATO’nun Avrupalı ülkelerinin yaklaşık 50 askeri uydusu var. Amerikan askeri uydularının sayısı ise yaklaşık 250.
AB hangi alanlarda uygun durumda?
AB’nin savunma üretimi alanında ABD’den daha fazla kapasite ve sürate sahip olduğu alanlar var.
Bunların başını savaş gemileri, denizaltılar, tanklar, kimi zırhlı araçlar, obüsler ve top mermileri çekiyor.
Avrupa ülkeleri kısa ve orta menzilli füzeler ile hava savunma sistemleri, insansız hava araçları, radar, helikopter, nakliye uçağı ve küçük çaplı silahlar alanlarında da değerli bir kapasiteye sahip.
Bununla birlikte, radara yakalanmayan savaş uçakları, uzun menzilli insansız hava araçları, uzun menzilli füzeler ve hava savunma sistemleri ile uydu istihbaratı konusunda ABD’ye bağımlılık üst düzeyde.
Türkiye, NATO’ya alternatif istemiyor
Türkiye, Avrupa’nın güvenliği konusunda NATO’yu merkezde tutan bir yaklaşıma sahip.
Ankara, Avrupalı müttefiklerin farklı bir oluşuma gidip yinelenmiş bir yapı oluşturmalarına karşı.
Avrupa’nın savunma ve güvenlik ataklarının NATO’yu tamamlayıcı nitelikte ve İttifak’la uyumlu olmasının değeri Türkiye tarafından sıkça lisana getiriliyor.
Ankara’ya nazaran, NATO üyesi olan fakat AB üyesi olmayan müttefiklerin katkı ve kabiliyetleri ortak savunma açısından vazgeçilmez nitelikte.
NATO’yu birincil güvenlik kalkanı olarak gören Türkiye, Avrupa savunması ve güvenliğine ait AB bünyesinde yapılan çalışmaların, AB üyesi olmayan NATO müttefiklerine de açık olması gerektiği görüşünde.
AB güvenlik stratejisi üzerinde çalışıyor
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Avrupa’nın savunma da dahil değerli alanlarda bağımlılığını azaltmasından yana olan isimlerden.
Von der Leyen bu yaklaşımını 22 Ocak’ta Brüksel’de düzenlenen acil nitelikli tepe sonrasında teyit etti.
Avrupa Komitesi Sözcüsü Paula Pinho’ya, 27 Ocak’taki günlük olağan basın toplantısında, Rutte’nin açıklamaları soruldu.
Paula Pinho bu soruya, “Çeşitli cephelerde giderek daha dirençli ve bağımsız hale gelmeyi sağlamaya kararlıyız” karşılığını verdi.
Pinho savunmanın da dahil olduğu alanlarda bu bağımlılığı azaltmak için yapılması gereken her şeyi yapmaya kararlı olduklarını söyledi.
AB’nin yürütme organı olan Avrupa Kurulu güvenlik stratejisi için çalışma yürütüyor.
Kaynak: T24
Bir yanıt bırakın