ABD Başkanı Trump’ın Venezuela’nın petrolüne ait açıklamaları, operasyonun petrol için mi düzenlendiği sorusunu gündeme getirdi. Venezuela’nın petrol rezervleri ve üretimi ne durumda?
ABD Başkanı Donald Trump, Venezuela Devlet Lideri Nicolas Maduro’nun “ele geçirilmesinin” akabinde ülkede petrol üretiminin yine canlandırılması için ABD’li petrol şirketlerini Venezuela’ya göndereceğini açıkladı.
Venezuela hükümeti, ABD’nin düzenlediği askeri operasyonu ve Maduro’yu yakalamasını “Venezuela’nın stratejik kaynaklarını, bilhassa de petrol ve minerallerini ele geçirme” teşebbüsü olarak görüyor.
Venezuela, dünyada bilinen en büyük petrol rezervlerine sahip. Kalitesi düşük olan Venezuela petrolü çoğunlukla dizel, asfalt üzere yan eserler için kullanılsa da dünyadaki güç kaynakları açısından kritik değerde.
Venezuela’nın petrol rezervleri hangi seviyede?
Uluslararası Güç Ajansı’nın (IEA) 2023 bilgilerine nazaran, Venezuela 303 milyar varil ham petrol ile dünyada bilinen petrol rezervlerinin yüzde 17’sine sahip. Venezuela bu rezerv ile Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü’nün (OPEC) başkan ülkelerinden Suudi Arabistan’ın da önünde yer alıyor.
Ancak Venezuela’daki makus idare, yolsuzluk, yetersiz altyapı ve uygulanan memleketler arası yaptırımlar nedeniyle petrol üretimi, kapasitenin çok altında kalıyor.
Rezervlerin büyük çoğunluğunu, ülkenin orta kesitlerinde yer alan Orinoco Kuşağı’ndaki petrol yatakları oluşturuyor. ABD Enerji Bakanlığı, bu bölgede petrol üretiminin değerli lakin teknik açıdan daha kolay olduğunu söylüyor.
Venezuela’da ne kadar petrol üretiliyor?
Venezuela, OPEC’in kurucuları ortasında yer alıyor. 1970’li yıllarda günde 3,5 milyon varil ham petrol üreten Venezuela, o periyotta dünyadaki petrol üretiminin yüzde 7’sini karşılıyordu. Lakin ülkede petrol üretimi yıllar içinde düştü. 2010’lu yıllarda petrol üretimi günde 2 milyon varilin altına geriledi, geçen yıl ise ortalama günlük üretim 1,1 milyon varil olarak kaydedildi.
Uzmanlar, Venezuela’daki son gelişmeler sonrasında petrol üretiminin artırılmasının vakit alacağı görüşünde. Güç ve finans odaklı risk danışmanlığı şirketi Küresel Risk Management analisti Arne Lohmann Rasmussen, “Gelişmeler nihayetinde hakikaten bir rejim değişikliğine neden olursa bu, vakitle piyasada petrolün de artmasına yol açabilir. Lakin üretimin tekrar toparlanması vakit alacaktır” diyor.
Avustralya merkezli piyasa tahlili ve danışmanlık şirketi MST Marquee’den Saul Kavonic de “Trump rejim değişikliğinde başarılı olur, yaptırımlar kaldırılır ve yabancı yatırımcılar ülkeye geri dönerse Venezuela’nın ihracatı da artabilir” değerlendirmesini yapıyor.
Trump’ın petrol tankerlerine ambargo uygulaması, Venezuela üzerindeki baskıyı artırdı
Venezuela’da petrolü kim üretiyor?
Venezuela, 1970’li yıllarda petrol dalını devletleştirerek Venezuela Devlet Petrol Şirketi’ni (Petroleos de Venezuela S.A. – PdVSA) kurdu. 1990’lı yıllarda petrol dalının yabancı yatırımcılara açılması için birtakım adımlar atıldı.
Ancak 1999 yılında Hugo Chavez’in devlet başkanlığına seçilmesi sonrasında, bütün petrol projelerinde PdVSA’nın payların çoğunluğuna sahip olması zarurî tutuldu. PdVSA, üretimi artırmak için ABD’li Chevron, Çin Ulusal Petrol Şirketi, İtalyan Eni, Fransız Total ve Rus Rosneft üzere petrol şirketleriyle paydaşlıklar kurdu.
Venezuela petrolünü hangi ülkeler satın alıyor?
1920’lerde ülkede birinci petrol yataklarının keşfedilmesi sonrasında ABD şirketleri ülkedeki petrolü çıkaracak tesisler kurdu. ABD’de kurulan birçok rafineride de Venezuela’dan gelen ham petrol işleniyordu. 2005 yılına kadar Venezuela, ABD’ye ayda yaklaşık 60 milyon varil ham petrol ithal ediyordu. Venezuela açısından ABD en değerli pazardı. Lakin 2007 yılında dönemin sosyalist Devlet Başkanı Hugo Chavez’in petrol sanayisini kamulaştırması ve ABD şirketlerine el koyması durumu değiştirdi. ABD’nin son on yılda uyguladığı yaptırımlar nedeniyle Venezuela, petrolü Çin’e satmaya başladı ve Çin en değerli pazar haline geldi.
Venezuela’da petrol üretimi PdVSA’nın denetiminde. Fotoğrafta, PdVSA’nın önündeki heykel görülüyor.
PdVSA’nın eski Lider Yardımcısı Juan Szabo, Venezuela’nın günde yaklaşık 500 bin varil ham petrolü Çin ve öteki Asya ülkelerine daha düşük fiyata karaborsa olarak sattığını söylemişti.
ABD Başkanı Trump’ın Aralık 2025’te Venezuela’ya yanaşan ve bu ülkeden kalkan tüm gemilere ambargo uygulayacağını açıklaması sonrasında, Venezuela’nın petrol ihracatı neredeyse durma noktasına geldi.
PdVSA, ülke dışında da değerli bir rafineri kapasitesine sahip. Bunlar ortasında ABD’deki Citgo da var. Fakat ABD’li şirketlerin bu varlıkların denetimini ele geçirmeye yönelik yargı süreçleri uzun müddettir ABD mahkemelerinde devam ediyor.
Kaynak: T24
Bir yanıt bırakın